Kaapstad in Zuid Afrika

Highlights

Stad met verrassingen en meest bekende bezienswaardigheid, de Tafelberg. Ook kunt u naar Robbeneiland. (Nelson Mandela heeft daar gevangen gezeten.)

De ligging van Kaapstad, met de Tafelberg en tussen twee oceanen, is één van de mooiste en meest spectaculaire ter wereld. De drie kilometer lange en ruim duizend meter hoge Tafelberg torent hoog boven de stad uit en vormt een duidelijk herkenningspunt.

Op architectonisch gebied lijkt de stad op het eerste gezicht wat te veel te hebben toegegeven aan de modernisering en nieuwbouw, maar voor wie bereid is daar doorheen te kijken, heeft de stad veel verrassingen in petto.

Geschiedenis

De kaapprovincie neemt in de geschiedenis van Zuid-Afrika een bijzondere plaats in. Het was niet het eerste gebied dat door mensen werd bewoond, maar wel de plaats waar de inheemse en Europese culturen voor het eerst met elkaar in contact kwamen.

Toen Jan van Riebeeck er in 1652 aanlegde, leefden er Khoikoi en San. Deze botsing van culturen en het importeren van slaven door de VOC zorgden ervoor dat het Kaapse schiereiland cultureel gezien het meest geschakeerde beeld vertoont. Men zegt wel dat juist dankzij deze veelvoud van invloeden het politieke klimaat in de Kaap altijd gematigder is geweest dan in de rest van Zuid-Afrika. De Kaapprovincie kende lange tijd zekere politieke rechten voor niet-blanken, maar ook in de hoogtijdagen van de apartheid was de situatie er minder gespannen dan elders.

Ook in kunsthistorisch opzicht neemt het Kaapse schiereiland een eigen plaats in. De Kaaps-hollandse bouwstijl werd er ontwikkeld en kwam daar tot volle bloei. De oudste Europese nederzettingen van Zuid-Afrika zijn in dit gebied te vinden en ze zijn volstrekt anders dan hun strakke tegenhangers in de Transvaal of de Vrijstraat. Voeg daarbij het imponerende berglandschap, de wijngaarden en de nabijheid van twee oceanen, en het is duidelijk dat we hier te doen hebben met een toeristische attractie van de eerste orde.

De eerste bewoners van wat nu Kaapstad is, woonden duizenden jaren geleden al in de donkere spelonken van de Kaapse bergen. Veel bijzonderheden over hun levensomstandigheden kennen we niet, omdat geschreven bronnen ontbreken. We weten ook niet wanneer precies de Khoisan het gebied van Kaapstad bereikten, maar wel staat vast dat al lang voor de komst van Van Riebeeck de Khoikoi het gebied gebruikten om er hun vee te weiden, terwijl de San er op wild joegen.

De eerste Europeanen die er voet aan wal zetten – waarschijnlijk was dat rond 1500 – maakten er in ieder geval melding van de aanwezigheid van Khoisan. Nadat tegen het einde van de 15de eeuw Bartholomeüs Diaz al eerste Europeaan de Kaap de Goede Hoop gerond had, gingen verscheidene schepen bij de Kaap voor anker, op zoek naar drinkwater. Zo vond het eerste contact plaats tussen Khoisan en Europeanen. Toch zou het nog anderhalve eeuw duren voordat serieus gedacht werd over het stichten van een Europese nederzetting.

De Engelsen hadden rond 1620 gespeeld met het idee om zich in de Kaap te vestigen, maar uiteindelijk voegde de VOC als eerste maritieme grootmacht de daad bij het woord. Het was de VOC er niet om te doen een groot imperium te stichten, want de Heeren XVII waren niet van plan om zo;n geldverslindende operatie te financieren. Het ging slechts om het opzetten van een bevoorradingspost die geheel ten dienste zou staan van de vaart op de Oost. Zo gebeurde het dat de scheepsarts Jan van Riebeeck opdracht kreeg om te zorgen voor de aanleg van moestuinen op het op één na zuidelijkste puntje van het Afrikaanse continent. In weerwil van de oorspronkelijke bedoelingen van de Heeren XVII groeide de nederzetting van de Kaap langzaam uit tot het bestuurscentrum van het alsmaar uitdijende vestinggebied van Europese kolonisten. Ook nadat de heerschappij van de VOC plaats had moeten maken voor het bestuur van de Britten, bleef Kaapstad het centrum van het door Europeanen gecontroleerde gebied. Pas in 1910 moest de stad een deel van haar vooraanstaande positie afstaan toen bepaald werd dat Kaapstad nog slechts de wetgevende hoofdstad zou zijn, terwijl Pretoria en Bloemfontein zich respectievelijk de administratieve en juridische hoofdstad mochten gaan noemen.

Bezienswaardigheden Het Kaapse Fort

Het oudste nog bestaande stenen overblijfsel uit de eerste jaren van de VOC is te zien in het moderne winkelcentrum The Golden Acre.

Op de onderste verdieping zijn de resten van een door gouverneur Zacharias Wagenaar in 1667 aangelegd waterreservoir bewaard gebleven. Tegen het einde van de 17de eeuw lag de kustlijn hier vlakbij. In het atrium geven zwarte tegels aan waar het water in 1693 stond.

De oudste nog in tact gebleven structuur van Kaapstad is echter het kasteel of fort (ingang aan de oostkant van de Parade). Dit fort is niet het eerste uit de geschiedenis. Na aankomst bouwde van Riebeeck op de plaats waar nu de Golden Acre ligt een versterking met aarden wallen. Deze bleek al gauw niet meer aan de eisen van de tijd te voldoen en onder het bewind van commandant Zacharias Wagenaar werd in 1666 begonnen met de bouw van een ‘royale fortresse’volgens het 17de eeuwse vijfhoekige Vauban-type. Dit type was in die tijd in de Nederlanden vrij populair. Het voorzag op elk van de vijf hoeken in een bastion met daartussen lange verstrekte muren. De vijf bastions van het Kaapse fort werden genoemd naar de titels van Willem van Oranje. Het bastion links van de hoofdingang heet Buuren, en met de klok mee heten de andere Katzenellenbogen, Nassau, Oranje en Leerdam.

De bouw begon niet onder een gelukkig gesternte want nadat het Leerdam-bastion gereed gekomen was, zorgden hitte en ziekten voor vertraging. De dreiging van oorlog met zowel Frankrijk als Engeland in het zogenaamde rampjaar (1672) gaf de bouw een nieuwe impuls en in 1967 kwam het fort gereed.

Aanvankelijk lag de ingang aan de zeekant tussen de bastions Buuren en Katzenellenbogen, maar vanwege de kwetsbaarheid werd besloten die in 1682 te verplaatsen naar de huidige plek. Boven de ingang is een klokkentoren aangebracht waarin een in 1967 in Amsterdam gegoten klok hangt. Daaronder zit een klassiek driehoekig fronton met daarin het wapen van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Op de architraaf daaronder zijn de wapens afgebeeld van de plaatsen waar de VOC haar kamers had, te weten Amsterdam, Rotterdam, Delft, Middelburg, Hoorn en Enkhuizen. Aan weerszijden daarvan vindt men het monogram van de VOC.

Binnen verdeelt een 12 meter hoge muur het fort in tweeën. In 1685 werd besloten dit zogenaamde kanonafweerterras (afgekort als kat) te bouwen als een extra verdedigingslijn. Aan weerszijden ervan verrezen na verloop van tijd gebouwen.

Rechts van de poort die toegang geeft tot het achterste gedeelte van het fort, werd de residentie van de gouverneur gebouwd inclusief raadzaal (1695). Het fraaie rococo – ‘kat’- balkon met zijn teakhouten pilaren wordt toegeschreven aan de befaamde Kaapse kunstenaars Thibault en Anreith. In de raadzaal, die ook nog dienst heeft gedaan als kerk en balzaal, is nu een museum ondergebracht, waar onder meer een deel van de Fehr-collectie is ondergebracht. Deze omvat meubilair, Ming- en Nanking-porselein, Kaaps zilver en schilderijen.

Links van de poort is het huis van de ‘Sekunde’, de plaatsvervangende commandant. De poort geeft toegang tot het achterhof, met aan weerszijden de kwartieren voor de manschappen. In het binnenhof bij het Oranjebastion ligt de onlangs gerestaureerde dolfijnvijver. Onder de 150 meter lange courtines (buitenmuren) zijn cellen aangelegd. Een daarvan – ‘het zwarte gat’ – werd berucht omdat er volstrekt geen licht in door kan dringen. Hier werden in 1706 door de corrupte gouverneur Willem Adriaan van der Stel de ondertekenaars van een petitie aan de Heeren XVII gevangen gehouden. Naar verluidt heeft Adam Tas meer dan een maand in absolute duisternis moeten doorbrengen, voordat Van der Stel hem vrijliet. Lange tijd dacht men dat het zwarte gat onder het bastion Katzenellenbogen lag, maar tegenwoordig gaan de historici ervan uit dat de beruchte cel in werkelijkheid links ervan lag.

Tot 1795 was het fort de zetel van het VOC-bestuur. De Engelsen zetten die traditie de eerste jaren nog voort, maar verhuisden toen naar een ander onderkomen. Tegen het einde van de 19de eeuw fungeerde het fort nog slechts als een militair hoofdkwartier. In 1917 werd het overgedragen aan het leger van de Unie. Thans is er het militair commando van de Westkaap gevestigd en doet het tegelijkertijd dienst als museum. Een omvangrijk restauratieprogramma is erop gericht het fort weer in de oude glorie te herstellen.

Tegenover de hoofdingang van het fort ligt een open terrein, de Parade genaamd. Al in 1695 werd het geëgaliseerd zodat het kon dienen als exercitieterrein voor de in het fort gelegerde troepen. Nu wordt er tweemaal per week (woensdag en zaterdag) een rommelmarkt gehouden.

Aan de zuidwestzijde van de Parade staat het oude stadhuis. Het werd rond de eeuwwisseling in renaissancestijl gebouwd en in 1905 vond er de eerste vergadering van de stadsraad plaats. De 61 meter hoge toren heeft een klok, waarvoor de Big Ben in Londen model heeft gestaan. In de toren bevindt zich Zuid-Afrika’s grootste carillon. Toen in 1979 het bestuur van Kaapstad verhuisde naar het Civic Centre, werd in het oude stadhuis de gemeentelijke bibliotheek gevestigd. In de grote hal met haar meer dan 3000 pijpen bestaande orgel worden regelmatig concerten uitgevoerd.

Tafelberg

Zonder twijfel de oudste en meest bekende bezienswaardigheid van Kaapstad.

De eerste Europese zeevaarders die rond de Kaap voeren, waren al verrukt van de ongewone aanblik van deze gigantische platte berg.

De Portugese zeevaarder Antonio de Saldanha is waarschijnlijk verantwoordelijk voor de naam. Hij noemde de berg in 1503 de ‘Taboa do Cabo’. Het hoogste punt van de tafelberg (Maclear’s Beacon) ligt 1087 meter boven de zeespiegel. De berg is niet alleen geologisch van belang – hij is een overblijfsel van een dikke laag sediment die door de erosie tot de huidige vorm is afgesleten – maar heeft ook een bijzondere waarde voor de plantkunde. Op de bergrug van de Tafelberg tot aan de Cape Point komen ruim 2250 plantensoorten voor. Deze bergrug maakt deel uit van het florarijk Capensis, dat uit niet meer dan een zuidpunt van het Kaapse schiereiland bestaat. Uit het feit dat de aarde in zes florarijken is ingedeeld, blijkt het grote belang van dit gebied. Bij een bepaalde weersgesteldheid vormt zich boven de berg een dikke mist, die in de volksmond het ‘tafelkleed’wordt genoemd. Als de top in de mist ligt, is het meestal niet mogelijk om met de kabelbaan naar boven te gaan. Al leiden er meer dan 300 routes naar de top van de berg, verreweg de meeste bezoekers maken gebruik van de in 1929 geopende kabelbaan.

De 1244 meter lange kabelbaan brengt jaarlijks honderdduizenden bezoekers van 377 meter naar 1067 meter boven de zeespiegel. De Tafelberg domineert de stad van alle kanten, maar de populairste plaats om hem te fotograferen is vanaf Bloubergstrand ten noorden van Kaapstad. Bij helder weer kan vanaf de Tafelberg Robbeneiland worden waargenomen.

Robbeneiland

Robbeneiland heeft door de historie heen gediend als strafkolonie. Al in 1819 werd de Xhosa-hoofdman Makana hier geïnterneerd, nadat hij een Xhosa-leger naar Grahamstown geleid had. Ook ballingen uit Indonesië zaten hier hun tijd uit. Een Kramat (een heilig graf waaraan bijzondere krachten worden toegekend) herinnert aan de tijd dat de vroegere moslimleiders, de prinsen van Ternate en Madura, verbannen waren naar de Kaap. De bekendste gevangene van Robbeneiland is zonder twijfel ANC-leider Nelson Mandela geweest. Van zijn 27 jaar gedurende gevangenschap bracht hij een groot deel op het eiland door. Tientallen andere verzetstrijders zaten er ook hun tijd uit.

Victoria & Albert Waterfront Kultuurhistorisch Museum

Vanuit Kaapstad is het mogelijk om diverse excursies te maken o.a naar de centra van de wijnbouw: Stellenbosch, Franschhoek en Paarl.

Kaapstad is het ideale vertrekpunt voor de 'Garden Route", de beroemde weg tussen Kaapstad en Port Elizabeth.

Nuttige tips Winkelen

In de enorme Victoria & Albert Mall vindt u vele winkeltjes, restaurantjes, barretjes e.d

U vindt leuke boetiekjes en antiekzaakjes aan en rond Shortmarket Street tussen Long Street en Bree Street.

Jonge Zuid-Afrikaanse ontwerpers zijn te vinden bij Young Designers Emporium aan 80 St. George’s Mall.

Stranden

Ten zuidwesten van de stad ligt de Cape Riviera. Het luxe publiek gaat naar Bantry Bay.

Clifton en Camps Bay is trendy. Uitgaan

Tot ca. 22.00 uur in de vele bars en terrassen langs de Waterfront. Daarna verplaats het nachtleven zich naar het centrum hoofdzakelijk in Loop Street en Long Street.

Ligplaats schip

Cruiseschepen liggen aan de pier bij Waterfront.

Zuid Afrika

Zuid-Afrika

Zuid-Afrika heeft een verscheidenheid aan natuur. Er zijn avontuurlijke wildparken, bergachtige gebieden, schitterende passen, watervallen, kabbelende beekjes, uitgestrekte woestijnen, ondoordringbare oerwouden en niet te vergeten paradijselijke stranden.

Zuid-Afrika is een land vol tegenstellingen. Niet alleen door het verschil tussen zwart en blank, maar ook de onderlinge verdeeldheid tussen de Afrikaanse stammen: Zulu's, Xhosa, Sotho, Swasi en Tswana. Deze stammen verschillen onderling van taal, cultuur, klederdracht en tradities. Ook de blanke gemeenschap is onderling verdeeld in de Zuid-Afrikaanse blanken, de nakomelingen van de Nederlandse kolonisten, en de afstammelingen van de Engelsen. Daarnaast leeft er ook een grote groep Indiërs in Zuid-Afrika.

Lees meer over Zuid Afrika »