Mombasa in Kenia

Highlights

Of u nu de oude stad of modern Mombasa bezoekt, naar het National Park gaat om wilde dieren te bekijken of…dit bezoek blijft een herinnering!

Mombasa is na Nairobi de grootste stad in Kenya en bezit met de diepzeehaven Kilindini na Durban in Zuid-Afrika de grootste haven van het continent.

In Mombasa eindigt de Mombasa Highway vanuit Nairobi en ook de Oostafrikaanse spoorlijn.

De Stad Mombasa ligt op een eiland en is eeuwenlang het strijdtoneel geweest van verschillende veroveraars, aangezien degene die het eiland bezat tevens de heerschappij over het kustgebied en het achterland had.

De oude stad van Mombasa met zijn smalle straatjes, oude Arabische huizen, moskeeën en kleine winkeltjes doet herinneren aan de situatie zoals die in de 19de eeuw was.

Geschiedenis

Al voor de komst van de Arabieren was Mombasa Island bewoond. De plaats wordt voor het eerst vermeld in het beroemde ‘Periplus van de Eritrese Zee’, een in de eerste eeuw na Christus door een Griekse koopman samengesteld handboek voor zeevaarders. De Kroniek van Kilwa, die begint bij de 12de eeuw, en verschillende Arabische reizigers berichten in de Middeleeuwen van een stad met vier verdiepingen hoge stenen huizen, die ‘Al Mambasi’ genoemd wordt.

Ten tijde van Vasco da Gama woonden in de stad meer dan 10.000 mensen van Afrikaans-Arabisch-Perzische afkomst. De Europese zeevaarder werd, toen hij in 1498 op doorreis naar India aan de stadspoort klopte, bruusk weggestuurd - men had al gehoord van de onenigheden tussen Portugezen en Arabische handelaren in Mozambique. In 1505, 1528 en 1589 wreekten de Portugezen zich voor deze onvriendelijke ontvangst met drie opeenvolgende expedities. waarbij ze Mombasa verwoestten en plunderden.

Na een mislukte veldtocht tegen het met de Portugezen gelieerde was het definitief voorbij met de onafhankelijke status van deze stadstaat; in 1593 bouwden de Portugezen op de oostelijke punt van Mombasa Island het ook vandaag de dag nog indrukwekkende Fort Jesus, van waaruit men de oude haven bewaakte en de inheemse Swahili-bevolking, die zich slechts aan de oppervlakte bij de situatie had neergelegd, onder de duim hield. Hun macht en handelsmonopolie stonden echter voortdurend op losse schroeven, doordat Lissabon te ver weg was en de voorberadingsweg te lang. Na een reeks van oorlogen veroverden de troepen van de sultan van Oman het fort in 1698, na een driejarige, bloedige belegering. De Portugese bezetting werd tot op de laatste man uitgeroeid. Onder de uit Oman stammende Mazrui-dynastie, die zich kort na de machtsovername van de sultan losmaakte, beleefde Mombasa in de achttiende eeuw een nieuw economisch en cultureel hoogtepunt. Een Arabische elite besliste, in overeenstemming met de inheemse Swahili-notabelen, over het reilen en zeilen in de stad. Pas in 1837 slaagde Oman erin de stad heroveren en nauwer aan zich te binden. In 1840 verlegde de sultan zijn hof naar Zanzibar, van waaruit hij over zijn bezittingen op het vasteland regeerde. Tegen het midden van de negentiende eeuw werd Mombasa naast Zanzibar het centrum van slaven- en ivoorhandel in Oost-Afrika en een uitgangspunt voor talrijke ontdekkingsreizen en expedities in het binnenland. In 1846 stichtten de Duitse missionarissen Rebmann en Krapf op het tegenoverliggende vasteland in Rabai de eerste missiepost in Oost-Afrika. In 1895 maakten de Britten, die al sinds de twintiger jaren met hun schepen voor de kust kruisten, Mombasa tot zetel van de ‘British East African Protectorate’ (tot 1907). Nadat de koloniale regering naar Nairobi was verhuisd verloor de havenstad tijdelijk aan betekenis, maar herwon deze weer door de nieuwe havenstad Kilindini. Voor de buurlanden Uganda, Rwanda en Burundi, die zelf geen toegang tot de zee hebben, is Mombasa een onmisbare poort tot de wereldhandel.

Bezienswaardigheden Fort Jesus

Al sinds er toeristen naar Mombasa komen, vormt het massieve, boven de oude dhow-haven gelegen fort met zijn 16 meter hoge en 2,5 meter dikke muren het beste uitgangspunt voor een wandeling door de oude stad. De militaire uitstraling van het fort wordt nog versterkt door twee rechts van de ingang opgestelde kanonnen, die van oorlogsschepen uit de Eerste Wereldoorlog afkomstig zijn. Fort Jesus, tussen 1591 en 1593 door een Italiaanse architect, ambachtslieden uit Goa en Afrikaanse arbeiders gebouwd volgens de destijds modernste strategische inzichten, gold lange tijd als praktisch onneembaar. Zijn vijf bastions waren zo aangelegd, dat dode hoeken vermeden werden en aanvallers permanent onder vuur konden worden genomen. Door de hoofdpoort, waar op een grote bronzen plaat de geschiedenis van het fort in trefwoorden is weergegeven, komt u via een oplopende, donkere weg voorbij de kassa op een verrassend ruime binnenplaats uit. Schuin tegenover de ingang bevindt zich op de plaats waar vroeger de soldaten waren ondergebracht het museum (geopend dagelijks 08.30-18.00). Hier is naast een interessante voorwerpen uit de Swahili-cultuur een overzicht in beelden van de berging van het in de haven gezonken Portugese fregat ‘Santa Antonio de Tanna’ te zien. Het schip had in 1697 de in het nauw gedreven bemanning van het fort met voedsel en soldaten te hulp moeten komen, maar werd nog voor het de haven bereikt had door de Omaanse kanonnen tot zinken gebracht - voor de ogen van de vertwijfelde fortbemanning. De collectie wordt verder aangevuld met Indiaas en Perzisch keramiek en porseleinscherven van Chinese oorsprong. Tijdens een wandeling over de kantelen krijgt u een goede indruk van de grootte van de vesting en -als u over de borstwering heen een blik werpt op de Arabische oude stad - het gevoel van geïsoleerdheid en verlatenheid, dat de Portugese soldaten zo nu en dan moet hebben overvallen. Het meeste valt er te zien aan de zeezijde van het fort. Tussen de twee bastionstorens San Matias en San Mateus lag het huis van de commandant, dat nog goed herkenbaar is, en tevens een inmiddels weer vrijgelegde gewelfde passage, waardoor de verdedigers bij het buitenwerk konden komen. Het zogenaamde Omani-House, een massieve wachttoren, die de zegenrijke Omaanse belegeraars rechts van de ingang op de puinhopen van de San Felipe-bastion bouwden, is volledig gerestaureerd. Van bovenaf heeft u een prachtig uitzicht over de moskeeën en tempels van het oude Mombasa.

Old Town (Oude Stad)

De zogenaamde Old Town is niet zo oud als men op het eerste gezicht misschien zou denken. Het in alle jaargetijden vochtige klimaat tast de gebouwen zichtbaar aan en bovendien ontbreekt het op alle fronten aan geld voor renovatie en onderhoud. De meeste huizen stammen uit de 19de eeuw, hoewel de fundamenten en gedeeltes van de muren wezenlijk ouder zijn. De plattegrond van de stad lijkt op die van de andere Swahili-steden langs de kust. Het is een onoverzichtelijk labyrint van smalle steegjes en voetpaden, doe ofwel op de binnenplaatsen, ofwel op kleine pleintjes uitkomen. Voor de bewoners doen deze dienst als ontmoetingsplaatsen waar over buurtproblemen gediscussieerd wordt. Het toneel wordt beheerst door de indrukwekkende, meerdere verdiepingen hoge stenen huizen waar families van Arabische en Aziatische afstamming al sinds vele generaties wonen. Handgesneden veranda’s en kleine getraliede vensters sieren de gevels van deze in zogenaamde Zanzibar-stijl gebouwde huizen. Vroeger woonde de huiseigenaar met zijn familie op de bovenste verdiepingen, terwijl op de bedompte beganegrond de slaven werden ondergebracht.

De oudste moskee is de Mandhry-moskee, in de Bachawy Road. Deze werd rond 1570 gebouwd door de familie Mandrhy, die overigens nog steeds in de stad woont. De plompe, iets scheefstaande minaret is al vanuit Fort Jesus duidelijk te zien en mag in overleg met de geestelijken ter plaatse bekommen worden. Het interieur is wit gekalkt en zeer sober. In het noorden bevindt zich de gebedsnis, naar Mekka gericht. Voordat u de moskee betreedt, moet u - zoals bij elke moskee in Kenya - hiervoor om toestemming vragen en daarbij de islamitische kledingvoorschriften volgen: mannen in lange broek, vrouwen met bedekte knieën en schouders.

Achter de moskee lopen een aantal wegen naar beneden naar Goverment Square. Vroeger was dit plein het onomstreden centrum van de stad. Hier bevinden zich het oude tolhuis, winkels met kostbare tapijten en de vismarkt, die men al van verre ruikt.

De tempels van de Aziatische bevolking bevinden zich aan de rand van de oude stad en worden meestal door een huizenfront van de straat afgescheiden. De mooiste van deze exotische tempels is zonder twijfel de Jain-tempel in de Langoni Road. Deze bijna geheel uit wit marmer gebouwde, misschien zelfs wat kitscherig aandoende tempel is het religieuze centrum van de jain-sekte. Hoewel deze sekte vele overeenkomsten vertoont met het hindoeïsme, wijzen de aanhangers, hoofdzakelijk middenstanders en ambachtslieden, het kastensysteem af. De tempel werd in 1963 voltooid en is voor iedereen toegankelijk. U dient wel uw schoenen uit te trekken voor het betreden!

Modern Mombasa

Direct achter de Jain-tempel bevindt bij de lawaaiige Digo Road het moderne Mombasa. Hier bevindt zich de Mwembe-Tayari-markt, de grootste weekmarkt aan de kust en een verkeersknooppunt. Nog maar 100 jaar geleden vertrokken van hieruit de Arabische en Swahili-karavanen op slavenjacht naar de binnenlanden. Ook talrijke Europese expedities gingen hier van start. Tegenwoordig bieden handelaren in enorme hallen hun uitgebreide keuzen aan waren aan, variërend van groente, fruit en specerijen tot levende dieren.

Bezienswaardigheden buiten Mombasa Bombolulu

Bombululu is een opleidingscentrum voor lichamelijke gehandicapten. Het ligt vier kilometer ten noorden van Mombasa. Er werken inmiddels 180 mannen en vrouwen in de workshop en de aangrenzende tuin. Zij produceren voornamelijk sieraden, onder andere kettingen en armbanden die gemaakt worden van oude munten uit de koloniale tijd. Jonge mensen uit heel Kenya volgen in Bombolulu een tweejarig studieprogramma dat hen met de moderne landbouwmethoden vertrouwd moet raken. Het centrum is geopend van maandag t/m zaterdag van 08.00-18.00 uur.

Bamburi Nature Trail

Het gaat hier om een stukje ‘herstelde natuur’, in een gebied dat eind jaren zestig van de nabijgelegen cementfabriek werd overgenomen. Door de aanplant van nieuwe bomen en de aanleg van enkele visvijvers werden talrijke soorten vogels (o.a. kraanvogels en pelikanen0 aangelokt, die u hier van heel dichtbij kan observeren.

Krapf-Memorial en Freretown

Het Krapf-Memorial is een gedenkzuil, opgericht op een kleine heuvel ter nagedachtenis aan de Duitse missionaris Johann Ludwig Krapf. Deze dienaar van God, die in 1844 in dienst van de Engelse Church Missionary Society naar Oost-Afrika was gekomen, had evenwel net zo weinig succes bij het bekeren van de ‘heidenen’ als zijn Portugese voorgangers. Nadat zijn vrouw en kind kort na aankomst in Mombasa aan malaria waren overleden (hun graven bevinden zich vlakbij het monument), stichtte hij samen met Johann Rebmann in 1846 de eerste missiepost in Oost-Afrika. In het jaar daarop stond hij tijdens een reis in de binnenlanden als eerste Europeaan oog in oog met Mt. Kenya. Wanneer u het uitgestrekte expositieterrein achter het monument oversteekt, komt u bij de klippen van Mackenzie Point. Van hieraf heeft u bij zonnig weer een schitterend uitzicht op de aan de overzijde gelegen oude stad van Mombasa.

Tsavo West en Oost Nat’l Park

Met bijna 35.000 km² het grootste nationale park in Kenya, rustiger dan de meeste andere gebieden en makkelijk te bereiken vanuit Mombasa. Een relatief klein gedeelte van het park is opengesteld voor het toerisme. Beide parken lopen eigenlijk in elkaar over en met een beetje geluk ziet u dan ook veel wild. Bij Mzima Springs, een natuurlijke bron, bevindt zich een onderwater-observatorium van waaruit u vissen, nijlpaarden en krokodillen in het glasheldere water kunt observeren.

U ziet misschien de ‘rode’ olifanten van Tsavo. De olifanten krijgen deze kleur omdat ze de rode aarde, waar Tsavo zo bekend om is, met hun slurf over zich heengooien.

Nuttige tips Winkelen

Tussen de Digo rd. en de Biashara St. liggen de grote markthallen van Mwembe Tayari. Hier worden tropische vruchten aangeboden. Achter de markthallen bevinden zich de Indiase specerijenwinkeltjes.

Rondom het kruispunt van Moi Ave. en Digo Rd. vindt u een ruime keuze aan o.a. sisaltassen, houtsnijwerk en voorwerpen gemaakt uit speksteen. De openingstijden in de stad zijn van 08.00-17.30 of 18.30 uur. Het is in Kenya gebruikelijk om te onderhandelen over de prijzen!

Souvenirs: kunstige objecten van speksteen (soapstone), sisaltassen (kyondo, mv. vyondo), Masai- en Turkana neksteunen, schilden, amuletten, sieraden, maskers, houtsnijwerk, katoenen doeken (kanga), Keniaanse koffie, thee, koffielikeur (Kenya Gold) en de papayawijn.

Postkantoor

Het General Post Office ligt aan de Digo rd. Het is geopend van maandag t/m vrijdag 08.00-16.30 uur en zaterdag 08.00-12.00 uur. De post doet er in de regel vier tot acht dagen over.

Vervoer

Er is een grote taxistandplaats voor het ‘Castle Hotel’ in de Moi Ave. Staatstaxi’s hebben vaste tarieven. Openbaar vervoer is goedkoop, een hele belevenis, maar niet echt aan te raden!

Stranden

Mombasa zelf heeft geen strand. De prachtige stranden buiten de stad zijn echter makkelijk en voor weinig geld per taxi te bereiken. De Stranden aan de noordkust van Mombasa staan middels de Nyali brug in verbinding met Mombasa-stad. De noordkust van Mombasa is een vrij uitgestrekt gebied met mooie zandstranden zoals het Bamburi, Nyali en het meest noordelijk gelegen Kikambala. Er zijn restaurants, bars en recreatiemogelijkheden van de diverse strandhotels. De stranden aan de zuidkust zijn echter mooier en breder. De prachtige witte zandstranden van Diani Beach liggen ca. 35 km ten zuiden van Mombasa-stad. Om de zuidkust te bereiken maakt men gebruik van de Likoni ferry van Mombasa-stad naar het vasteland en de kustweg naar Diani Beach. De met palmen omzoomde stranden van de zuidkust behoren tot de mooiste van Oost-Afrika en bestaan uit fijn wit koraalzand.

Kledingadvies

Wanneer u een moskee bezoekt, wordt u verzocht uw schoenen uit te trekken en uw schouders en knieën te bedekken!

Fotograferen

Vraag altijd eerst om toestemming alvorens u de lokale bevolking fotografeerd

Veiligheid

U wordt geadviseerd zo min mogelijk waardevolle spullen mee te nemen. Steek uw geld goed weg, houdt u wat kleingeld bij de hand. Vergeet u niet: u bent in Afrika waar veel armoede heerst. Voor uw eigen veiligheid: draag eenvoudige kleding, doe geen sieraden om en neem geen grote videocamera’s en fototoestellen mee. Wanneer u toch een fotocamera mee wilt nemen, draag deze dan onopvallend of in een eenvoudig tasje.

Kenia

Kenya

Kenya ligt op de evenaar in Oost-Afrika aan de Indische Oceaan en grenst aan Somalië, Ethiopië en Sudan in het noorden, aan Uganda in het westen en aan Tanzania in het zuiden.

De oppervlakte is bijna 600.000 km², ongeveer zo groot als Frankrijk samen met de Benelux.

Het hoogste punt is Mount Kenya met eeuwige sneeuw op 5.199 meter.

Lees meer over Kenia »