Recife in Brazilië

Highlights

Wordt het Venetië van Brazilië genoemd vanwege de vele kanalen en bruggen die de stad doorkruisen. Bekijk de vele kerken of geniet op Pátio de Sâo Pedro.

De hoofdstad van Pernambuco, Recife, is een grote stad in het noordoosten van Brazilië. Verschillende rivieren doorsnijden de stad voordat ze uitmonden in de Atlantische Oceaan. Het is een grote havenplaats met een druk commercieel centrum.

Het beeld van Recife wordt tegenwoordig bepaald door de aanwezigheid van zeer veel arme sertanejos, die de afgelopen decennia naar deze metropool zijn getrokken. Pernambuco is één van de armste deelstaten van Brazilië geworden en dat straalt af op de hoofdstad.

De stad heeft twee zeer verschillende gezichten. Het oude centrum rondom de haven is een heksenketel. De straten in de wijken Recife, Sâo Jorge, Santo Antônio en Pombal puilen uit van koopwaar en mensen die allemaal op de één of andere manier aan geld proberen te komen. Hier zijn de historische bouwwerken, de bedelaars, de straatkinderen en de goedkope bordelen.

De zuidkant van de stad, langs de kust, is een andere wereld. Vooral de wijk Boa Viagem is de plaats van de betere hotels, goede restaurants en dure winkels.

Geschiedenis

Het oude centrum van Recife ligt rond de Bacia de Santo Amaro, de plaats waar de Rio Capibaribe en de Rio Beberibe samenkomen. De vroegste beschrijving van de nederzetting achter het rif dateert uit 1537. Het langgerekte rif voor de kust vormde een uitstekende natuurlijke beschutting voor een haven. De nederzetting ontleende er zijn naam aan: recife (rif).

Recife stond aanvankelijk in de schaduw van Olinda. Dat veranderde met de komst van de Hollanders. Recife was van 1630-1654 de hoofdstad van Hollands Brazilië. De Hollanders bouwden een tiental forten, waaronder het Forte do Brum (De Bryne) in het oude stadsdeel Recife, Forte das Cinco Puntas, Forte Frederico Henrique ( Frederik Hendrik) en Forte Ernesto in de huidige stadswijken Santo Antônio en Sâo José. Vooral onder de bezielende leiding van Johan Maurits, die hier verbleef van 1637 tot 1642 werden de laatstgenoemde wijken het hart van een nieuwe stad: Mauritsstad. Op de punt van dit schiereiland liet Maurits zijn Vrijburg (Palácio do Friburgo) bouwen. Op de plaats waar nu het Convento de Carmo staat, werd door Maurits een tweede paleis gebouwd: Mooizicht (Boa Vista). Met de ervaring van de Hollanders werden wateren gekanaliseerd en bruggen gebouwd. De eerste vaste brug die Maurits liet bouwen tussen Recife en Santo Antônio draagt zijn naam.

Kaartenmakers en tekenaars, maar vooral de schilder Frans Post, hebben de beelden van Mauritsstad voor het nageslacht vastgelegd. Van de bouwwerken uit de Hollandse tijd is weinig overgebleven. Alleen het Forte das Cinco Pontas en het Forte do Brum zijn overgebleven, al zijn ze verschillende keren verbouwd.

De stad Recife bloeide in de 18de eeuw op als belangrijk knooppunt voor handel en bestuur. De wijken Santo Antônio en Sâo José kregen toen hun huidige vorm, met bestuursgebouwen en vooral kerken.

Aan het begin van de 20ste eeuw breidde de stad zich uit aan de overkant van de Rio Capibari. Overeenkomstig de tijdgeest kreeg Recife zijn brede avenues, statige pleinen en smaakvol ontworpen parken. De spoorbaan deed zijn intrede en er werden nieuwe bruggen gebouwd. Later in de eeuw kreeg Recife als grootste stad in het noordoosten een enorme stroom migranten uit het droge binnenland te verwerken. Aan de west- en noordkant van de stad ontstonden uitgestrekte favelas. Aan de zuidkant ontstond een nieuwe wijk, Boa Viagem, die zich ontwikkelde als een modern, rijk stadsdeel met een grote aantrekkeingskracht op toeristen.

Bezienswaardigheden Praça da República

Op dit plein staan verschillende opvallende gebouwen. Tegenover elkaar staan de gebouwen van de uitvoerende en de rechterlijke macht: het Palácio do Governo en het Palácio da Justiça. Momenteel is in het laatstgenoemde gebouw de rechtenfaculteit van de Katholieke Universiteit van Pernambuco gevestigd. Oorspronkelijk stond op de plaats van het Palácio do Governo het door Maurits van Nassau gebouwde Palácio do Friburgo. Het moet een prachtig bouwwerk geweest zijn, omgeven door monumentale tuinen. Een aantal delen van het paleis is in het uit 1841 stammende, huidige gebouw gehandhaafd.

Het derde opvallende gebouw op het plein is het Teatro Santa Isabel. Dit bouwwerk in neoklassieke stijl dateert uit 1850 en is nog altijd het cultuurpaleis van de stad. De voorname families hebben er hun eigen loges, net als de burgemeester en de gouverneur. De mooiste ruimte is de blauwe zaal met een portret van onder andere de Franse architect van het theater: Louis Lèger Vauthier.

Igreja e Convento Franciscano de Santo Antônio

In de Rua do Imperador staat deze door de Franciscanen al in 1606 gebouwde kerk. In de Hollandse tijd werd Fort Ernesto eromheen gebouwd. De grote trekpleister in de kerk is de Capela Dourada, de Gouden Kapel. Deze kapel, gebouwd in een tijdsbestek van slechts zestien maanden tijd tussen 1696 en 1697, is een sublieme combinatie van gouden ornamenten en schilderstukken. Van het plafond tot onder aan de wanden zijn religieuze portretten en taferelen afgebeeld, onderbroken door weldadig met bladgoud versierde nissen met heiligenbeelden.

Vanuit de kerk is de Capela Dourada afgeschermd door een groot hekwerk. De kapel is te bezichtigen vanuit het Museu Franciscana de Arte Sacra, waarvan de ingang zich naast de kerk bevindt. Alleen al voor de kapel is een bezoek aan dit museum meer dan aan te bevelen.

Op dinsdag worden de straatjes rond de kerk bevolkt door een in lompen gehulde menigte, die wacht op het wekelijks uitdelen van brood door geestelijken.

(Het museum is geopend van maandag t/m vijdag van 08.00-11.30 uur & 14.00-17.00 uur, zaterdag van 08.00-11.30 uur)

Praça da Independência

Aan dit plein staat het hoofdgebouw van O Diário de Pernambuco, de grootste krant van de staat en de oudste nog verschijnende in Latijns-Amerika.

De kerk Igreja do Santíssimo Sacramento (matriz de Santo Antônio) aan de overkant van de brede Avenida Dantas Barreto valt op door haar overdadige voorgevel in Portugese barokstijl. het interieur is een mengeling van barokke en neoklassieke stijlen.

(geopend van maandag t/m zaterdag van 07.00-12.00 uur & 14.00-17.00 uur, zondag van 08.00-12.00 & 17.00-19.00 uur)

Basílica e Convento de Nossa Senhora do Carmo

Deze kerk stamt uit 1663 en het klooster is iets later toegevoegd, in 1687. Ze staan op de plaats waar vroeger het Palácio da Boa Vista stond. Van het buitenverblijf van Johan Maurits van Nassau is alleen de nooit afgebouwde toren overgebleven. De kerk en het klooster zien er erg verwaarloosd uit. Het interieur van de kerk bestaat overwegend uit met goudverf beschilderd houtsnijwerk.

(geopend: maandag van 08.00-11.00 uur, dnsdag t/m zaterdag van 08.00-12.00 uur & 14.00-18.00 uur, zondag van 10.00-11.00 & 19.00-20.00 uur)

Pátio de Sâo Pedro

Dit is het gezelligste plein van Recife om even uit te rusten en wat te eten. Het pleintje ligt verscholen achter de huizen aan de oostkant van de Avenida Dantas Barreto. Een opvallend bouwwerk tussen de 19de-eeuwse huizen is de Catedral de Sâo Pedro de los Clérigos. Deze kerk uit 1782 (gerestaureerd in 1858) is een voorbeeld van barokke architectuur. De altaren zijn van marmer en zandsteen. Het schilderwerk met driedimensionale werking op het plafond is van Joâo de Deus Sepulveda.

(geopend: maandag t/m vrijdag van 09.30-10.30 & 15.00-16.00 uur).

Basílica De Nossa Senhora da Penha

Dit is de enige tempel in Recife. Met de Corinthische zuilen en de mooi bewerkte zware deuren van jacarandahout doet deze kerk (1852) Romaans aan. In het interieur is veel marmer verwerkt.

(geopend: dinsdag t/m zaterdag van 08.00-11.00 uur& 15.00-17.00 uur, zondag van 07.00-09.00 uur)

Forte das Cinco Pontas

Hierin is nu het Musea da Cidade do Recife is gevestigd. Het oorspronkelijke fort is gebouwd door de Hollanders in 1630. Op 16 januari 1654 werden op deze plaats de laatste Hollanders tot overgave gedwongen. Door de curieuze vorm noemde de bevolking dit het ‘Fort met de vijf punten’. Ook na de volledige vernietiging in 1677 en de bouw van een nieuw fort (Forte Sâo Thiago) met slechts vier punten, bleef de oude naam in de volksmond gehandhaafd. Sinds 1982 is het volledig gerestaureerde fort in gebruik als museum, waarin de stadsontwikkeling met kaarten en foto’s wordt geschetst. Er is veel aandacht voor de Hollandse periode met unieke etsen en kaarten van Mauriciópolis en Olinda.

(geopend: dinsdag t/m vijdag van 09.00-18.00 uur, zaterdag & zondag van 14.00-17.00 uur)

Olinda

‘O linda situaçâo para uma vila’ (‘Wat een prachtige plaats voor een nederzetting’), zou de eerste Portugese gezant die hier kwam, Duarte Coelho Pereira, hebben gezegd. Dat was in 1535 en zo is de naam van het stadje ontstaan. De ligging is inderdaad fantastisch: op een heuvel met uitzicht over de kustlijn en het achterland.

Officieel is Olinda op 12 maart 1537 gesticht. Vijf jaar later introduceerden de Portugezen suikerriet en werden de eerste plantages aangelegd. Olinda groeide snel uit tot een welvarend bestuurlijk en religieus centrum van dit deel van de nieuwe kolonie. De geestelijkheid bouwde kerken, kloosters en scholen. De Hollanders maakten in 1631 een abrupt einde aan deze voorspoedige ontwikkeling. Olinda werd in brand geschoten, geplunderd en grotendeels verwoest. Het was aan de lichte geest van Maurits van Nassau te danken dat niet alle documenten over de tijd van vóór de Hollandse invasie zijn vernietigd. Maurits bouwde Olinda niet op, maar liet de geschiedenis van de stad wel documenteren.

In de tweede helft van de 17de eeuw bouwden de Portugezen Olinda langzaam weer op. Op 10 november 1710 voelde de bevolking van het stadje zich zo machtig dat ze een poging deden, onder leiding van Bernardo Vieira de Melo, om Pernambuco om te vormen tot een onafhankelijke republiek.

In 1980 werd het stadje aangemerkt als nationaal monument en in 1982 als ecologische stad van Brazilië. Op 14 december van dat jaar werd Olinda door de UNESCO tot cultureel erfgoed verklaard.

Bezienswaardigheden

Olinda grenst direct aan Recife. Olinda heeft mooie stranden en een gezellige boulevard met terrasjes in overvloed. Het heeft een knus centrum met vele (autovrije) straatjes, waar u omhoog en omlaag klimt, een schitterend uitzicht over Recife en is heel gemoedelijk en gastvrij. Eigenlijk is Olinda één groot openluchtmuseum.

Wanneer u op de Praça do Carmo komt, staan daar al jonge gidsen op u te wachten, druk zwaaiend met hun officiële pasje. Ooit is ene pater dit als werkverschaffingsproject voor zwerfjongens begonnen. De jongens geven goede begeleiding en brengen u naar alle gewenste plaatsen. Als u zegt dat u Hollander bent, zal de jongen u naar een gedenkplaats aan een kerkmuur brengen en zal hij hardop de tekst voorlezen, waarvan de vertaling luidt; “Hier in deze kerk offerde kapitein Andre Pereira Femudo, gevolgd door een handvol dappere Pernambucanen, heldhaftig zijn leven om de beledigingen te wreken die de misdadige Hollandse indringers het vaderland en de religie aandeden”.

Ook als u de jongen niet verstaat is het rondkijken met hem een onvergetelijke ervaring en de kleine gids heeft weer een dag te eten.

Convento de Sâo Francisco

Dit is het eerste franciscanenklooster in Brazilië. Het eerste gebouw stamt uit 1585, maar werd door brand tijdens de inval van de Hollanders in 1631 verwoest.

Twee kapellen en de bijhorende Igreja Nossa Senhoran das Neves (Onze Lieve Vrouwe van de Sneeuw) zijn een bezoek waard. De Capela de Sâo Roque uit 1811 is onder andere versierd met Portugees tegelwerk (azulejos). De Capela de Sant’Ana heeft prachtig schilderwerk met afbeeldingen van onder andere het leven van de beschermvrouw Sant ‘Ana.

(geopend: dagelijks van 08.00-11.30 & 14.00-16.30 uur)

Overige bezienswaardigheden zijn de Igreja da Sé met een prachtig uitzicht over de stad gevestigd op de Praça da Sé, waar u gezellig wat kunt drinken en eten; Seminario dos Gracas de Olinda (1549) waar drie beelden zonder hoofd te zien zijn, volgens de gids omdat de Hollanders ze niet mooi vonden; Mosteiro de Sâo Bento, de eerste verblijfplaats die de Benedictijner monniken in 1582 bouwden. Later is de kerk Igreja de Sâo Bento gebouwd en dit wordt de mooiste kerk van Olinda genoemd. De barokke façade en het hoofdaltaar gelden als pronkstukken van de Braziliaanse barok.

Itamarica

De Nederlandse aanwezigheid kunnen we nog steeds zien aan het Fort van Oranje op het eiland Itamarica. Dit fort werd in 1631 door Maurits gebouwd en is nog altijd in goede staat. Er zijn nu een paar winkeltjes en restaurants in het fort gevestigd. Itamarica ligt op een eiland, 40 km van Recife. De tocht erheen levert al veel bezienswaardigheden op. Het eiland zelf is door een brug met het vasteland verbonden. Op deze brug bevindt zich een post van de militaire politie, omdat het eiland een open gevangenis is. De gevangenen zijn te herkennen aan hun uniforme t-shirts met naam en nummer. Ze proberen iets te verdienen door wat handwerk te bedrijven en door actief te zijn in de straathandel. De bevoorrechte positie die ze hebben willen ze niet graag verspelen door zich te misdragen.

Nuttige tips Winkelen

Het oorspronkelijke gedeelte van de stad Recife heeft een gezellig winkelgedeelte met vele kleine straatjes, waar ook markten aanwezig zijn.

Op het schiereiland Santo Antonio worden twee markten gehouden die beide de moeite waard zijn om te bezoeken. In het zuiden, niet ver van de Cais de Santa Rita, is de openluchtmarkt van Santa Rita. Bij het station, veel verder naar het noorden, kunt u een bezoek brengen aan de markt Sâo José. In de overdekte hal zijn de meest uiteenlopende zaken te koop, variërend van verse vis tot de meest toeristenkitsch. Op het Praça da Boa Viagem wordt tijdens de weekends een kunstmarkt gehouden.

Niet ver van de brug Pont 6 de Marco in San Antonio aan de Rua Floriano Peixoto ligt het Casa da Cultura (dagelijks geopend 09.00-20.00 uur, op zondag vanaf 15.00 uur) de 19de eeuw, is geheel verbouwd en er heerst nu een gezellige sfeer. In de voormalige cellen op drie verdiepingen zijn nu winkeltjes bevestigd, met een uitgebreide keuze aan producten.

Souvenirs: likeur, schilderijen, tekeningen, houtsnijwerk, producten gemaakt van zilver, leer en klei.

Stranden

Praia de Boa Viagem is het beste strand van de stad. Het strekt zich enkele kilometers lang uit langs de gelijknamige wijk. Het ligt op loopafstand van de hotels en heeft goede voorzieningen voor een hapje en een drankje.

Dichtbij het oude stadscentrum ligt Praia do Pina. Door de vervuiling is dit strand minder geschikt om te zwemmen, maar de levendigheid van de vissers maakt veel goed.

Wat meer naar het zuiden liggen Praia Candeias (13 km vanaf Boa Viagem) en Praia do Paiva (17 km). Ze zijn met de bus te bereiken en doorgaans rustiger dan het strand in Recife.

Feesten

Recife heeft net als Salvador de reputatie carnavalsstad van het noorden te zijn. De festiviteiten zijn doorspekt met folklore uit het noordoosten. Frevo is de karakteristieke carnavalsmuziek uit Pernambuco, gebaseerd op een snel ritme, waarop acrobatisch gedanst wordt. Frevo-dansers, ookwel passitas genoemd, hebben iets weg van circusartiesten.

De carnavalsoptochten worden opgesierd door grote religieuze of populaire figuren van papier-maché die door de straten schuiven.

In de maracatu, te vergelijken met de afoxé in Bahia, worden muziek en theater vermengd en zijn Afrikaanse invloeden zichtbaar.

Andere grootse festviteiten zijn Calvário de Frei Caneca (eerste helft januari), Festival de Cirandas (mei, Pátio de Sâo Pedro) en Nossa Senhora do Carmo (11-16 juli, bij de kerk).

Altijd worden de feesten opgeluisterd door straatmuzikanten die forró, de muziek van het noordoosten spelen.

Brazilië

Brazili�

Brazili� is het grootste land van Zuid-Amerika en kent een bijzondere geschiedenis.

In 1500 ging de Portugees Pedro Alvares Cabral aan land en kort daarop volgde Amerigo Vespucchi om het land verder te verkennen. Driehonderd jaar lang zou Brazili� onder Portugees bewind blijven. In die periode moesten de Portugezen zich wel verdedigen tegen invasies van de Nederlanders (1624 in Salvador, 1630-1645 in Recife), de Fransen en de Engelsen. De invloed van de diverse Europese landen komt nog tot uiting in onder andere de stedelijke architectuur en vele gedenktekens. Verscheidene steden zijn inmiddels door UNESCO tot cultureel erfgoed van de mensheid verklaard: zoals Olinda, Ouro Preto en de wijk Pelourinho in Salvador. Onder Portugees gezag werden tevens slaven vanuit Afrika naar Brazili� gebracht om te werken op de katoen- en suikerplantages in het noordoosten van het land. Uiteindelijk ontstond het Braziliaanse volk: een mengeling van Indiaans, Europees, Afrikaans en Portugees bloed. De invloed van de diverse landen komt duidelijk tot uiting in de taal (Portugees), de keuken, de muziek, dans, feesten en religie.

Lees meer over Brazilië »